KARCZOCH – Cynara scolymus

KARCZOCH – Cynara scolymus – jarzyna składająca się z jadalnych pączków kwiatowych rośliny podobnej do ostu, pochodzącej z obszaru Morza Śródziemnego. Przypomina zamknięty, okrągły pąk kwiatowy z ciasno przylegającymi do siebie płatkami o zielonej, fioletowej lub brązowej barwie; osiąga wagę od 30 do 500 g. Wielkie karczochy wyrastają na szczycie głównych łodyg, natomiast małe znajdują się bliżej gruntu. Najlepsze karczochy pochodzą z południowych Włoch i Portugalii. Jada się grube, mięsiste spody kwiatowe i dolną (spodnią) miękką część dużych liści. Można jeść na surowo także całe, małe pączki, jednak rzadko można je u nas kupić.

POCHODZENIE I DZIEJE

Uważa się, że karczoch pochodzi z zachodniej i środkowej części regionu śródziemnomorskiego, a 3000 lat temu rósł dziko na Półwyspie Apenińskim. Do Egiptu i dalej na wschód został przywieziony ponad 2000 lat temu. Pierwsze informacje na jego temat pochodzą z XV w.n.e. z Neapolu. Jest rośliną wieloletnią, rodzajem ostu, należącą, podobnie jak stokrotka, do rodziny złożonych; spokrewniony jest także ze słonecznikiem, chryzantemą i kardem (karczochem hiszpańskim). To kolczaste warzywo nie zawsze cieszyło się popularnością, przypuszczalnie ze względu na metodę pieczenia go na otwartym ogniu. Metoda ta była stosowana przez Rzymian, którzy wypalali liście i wędzili delikatne serce karczocha. Pochodząca z Florencji Katarzyna Medycejska sprowadziła karczochy do Francji w 1533 roku, gdy poślubiła następcę francuskiego tronu. Z Francji zostały sprowadzone do Anglii, gdzie hodował je Henryk VIII, gdyż uważano, że są afrodyzjakiem. Oryginalna nazwa tego warzywa, al – kharshuf, jest pochodzenia arabskiego; Przybrała w języku francuskim brzmienie artichaut, we włoskim- carciofo, alcachofa w hiszpańskim, zaś artichoke w angielskim. W Ameryce Północnej zaczęto uprawiać karczochy w XVIII wieku.

ZAKUP I PRZECHOWYWANIE

Dostępne wiosną. Należy wybierać zwarte, ciężkie, pękate główki, z dużymi, ciasno przylegającymi płatkami, uginającymi się lekko pod naciskiem palców. Należy bardzo uważać, aby nie zakupić karczocha zbyt twardego i włóknistego – wówczas nie pomoże nawet długie gotowanie. Liście powinny być zielone i świeże (bez suchych, ciemnych końców), a główki jak najcięższe. Wiek karczocha można poznać łatwo przez porównanie wielkości u nasady – im jest młodszy, tym cieńsza i mniejsza jest główka w porównaniu 0 z łodygą. Przechowuje się nie umyte, w lodówce, w pojemniku na warzywa lub w plastikowej torbie nie dłużej niż przez tydzień.

PRZYGOTOWANIE I ZASTOSOWANIA

Obieranie karczochów wymaga sporej zręczności. Należy odciąć łodygę, usunąć dolne, szorstkie płatki, następnie odciąć wierzchołek główki na wysokości 25 mm od czubka i przyciąć ostre koniuszki pozostałych płatków. Miejsca przecięcia najlepiej natrzeć sokiem z cytryny, by zapobiec ich ściemnieniu. Delikatnie odciągnąć górne krawędzie płatków na zewnątrz, by odsłonić środek, następnie należy wyrwać ze środka kolczaste płatki o koniuszkach lawendowej barwy, a potem ostrym nożykiem do warzyw lub łyżeczką wyskrobać kędzierzawe, włochate włókna. Można też przycięte karczochy najpierw ugotować, by łatwiej usunąć ich środki. Gotuje się je w dużym rondlu z wrzącą wodą, przy czym pamiętać należy, że jeden karczoch wymaga około 1 litra osolonej wody.

Ząbek czosnku wsunięty między liście doda wspaniałego aromatu całemu warzywu, a odrobina soku z cytryny pozwoli zachować zielony kolor. Karczochy w czasie gotowania utrzymują się na powierzchni wody, co niestety skutkuje utworzeniem się brzydkiego śladu w miejscu zetknięcia się liści z wodą. Dlatego warto przykryć je ciężkim, żaroodpornym talerzem, aby przez cały proces gotowania były zanurzone w wodzie. Właściwie ugotowany karczoch ma jednolity, oliwkowozielony kolor; liść wyrwany ze środka odchodzi bez trudu; serce nakłute widelcem jest miękkie i delikatne; smak jest intensywny, ale nie gorzki.

PRZETWARZANIE

Dna kwiatostanu tzw. „serca” karczocha można konserwować w puszkach, w sosie vinaigrette.

Składniki odżywcze zawarte w 100 g produktu po ugotowaniu:

Wartość energetyczna- 62 kJ
Węglowodany- 2,7 g
Błonnik pokarmowy- 4 g
Wapń- 44 mg
Fosfor- 40 mg
Żelazo- 0,5 mg
Tiamina- 0,07 mg
Ekwiwalent niacyny- 1,1 mg
Witamina C- 8 mg

Karczochy są wyśmienitym źródłem błonnika i witaminy C, dość dobrym wapnia, fosforu, żelaza, tiaminy i niacyny.

KARCZOCHY W MEDYCYNIE

Preparaty z liści karczocha zwyczajnego przyspieszają niektóre przemiany metaboliczne zwiększając wytwarzanie i wydzielanie żółci, usprawniają funkcje wątroby, zwiększają wydalanie moczu i zawartych w nim zbędnych metabolitów. Zmniejszają napięcie mięśni gładkich narządów wewnętrznych i układu pokarmowego. Ograniczają rozwój miażdżycy przez obniżenie poziomu tłuszczów i cholesterolu. Preparaty z liści karczocha stosuje się w leczeniu wątroby, woreczka żółciowego, przewodów moczowych, kamicy żółciowej, żółtaczki, zaburzeń czynnościowych spowodowanych napięciem spastycznym mięśni gładkich oraz w profilaktyce i leczeniu miażdżycy. Współcześni uczeni i lekarze dawne już zwrócili uwagę na lecznicze właściwości karczocha. Prze długi czas karczoch jako środek leczniczy dostępny był tylko dla bogatych, dopiero niedawno preparaty z tej rośliny stały się popularne we Francji, Hiszpanii, Szwajcarii i innych krajach europejskich. To pożyteczne warzywo zapobiega miażdżycy, działa żółcio- i moczopędnie.

Poleca się go przede wszystkim w chorobach wątroby i woreczka żółciowego. Wyciąg z karczocha zawiera aktywną substancję – bioflawonoid cynarynę, solny przeciwutleniacz, wiążący wolne rodniki. (Jak wiadomo, wolne rodniki uczestniczą w reakcji utleniania lipidów, zaburzają funkcjonowanie komórek na skutek uszkodzeń błon komórkowych. W pierwszej kolejności cierpią komórki serca i wątroby.) Działając na wątrobę, cynaryna stymuluje usuwanie z jej tkanki produktów jej pracy. Działając moczopędnie przyspiesza usuwanie z organizmu zbędnych płynów i soli. Wyciąg z karczocha chroni komórki wątroby przed działaniem toksyn, sprzyja usuwaniu z organizmu złogów, soli ciężkich metali i innych niepożądanych substancji. Oprócz cynaryny, wyciąg zawiera także flawonoidy, garbniki, inulinę, enzymy, witaminy (prowitaminę A, niacynę, witaminę C), minerały (wapń, potas, magnez, fosfor, żelazo). Te i inne biologicznie aktywne składniki sprzyjają produkcji odpowiedniej ilości żółci i trawieniu białek i tłuszczów, zapobiegają rozwojowi zapalenia woreczka żółciowego, zmniejszają produkcję gazów w jelitach. Wyciąg z karczocha polecany jest także w profilaktyce i leczeniu chorób układu pokarmowego. Pobudza on pracę jelit i sprzyja usuwaniu zaparć. Właściwości te pozwalają stosować wyciąg z karczocha w charakterze dodatkowego środka w leczeniu osób z nadwagą. Dzięki wielostronnemu działaniu na organizm, wyciąg z karczocha jest bardzo skuteczny jako środek zdrowotny i profilaktyczny w cukrzycy, podagrze, cellulicie.

hastagi na stronie:

#metoda karczocha #cynaryna #karczoch właściwości #obieranie karczocha #gdzie kupić karczochy #karczoch wlasciwosci #karczochy gdzie kupić #cynara scolymus #karczochy obieranie #wyciąg z karczocha odchudzanie

Authors

Related posts

Top